Bất Bình Đẳng Giới và Gánh Nặng Lao Động Nhà Ở Trung Quốc: Vấn Đề Cần Được Chú Ý

Một đoạn video gây sốt trên mạng xã hội gần đây đã phản ánh rõ nét tình trạng bất bình đẳng giới trong lao động gia đình tại Trung Quốc. Hình ảnh người mẹ đơn thân rải phân bón trên cánh đồng rộng lớn ở tỉnh Hà Nam không chỉ chạm đến lòng tự trọng mà còn làm nổi bật vấn đề phân chia công việc gia đình vốn vẫn còn nhiều bất cập.

Video từ con gái khơi dậy sự chú ý

Trong video được ghi lại bởi cô con gái năm tuổi, hình ảnh người mẹ đang một mình làm việc trên 10 mẫu ruộng khiến nhiều người cảm thấy thương xót. "Bố ơi, bố có thấy không? Mẹ đang rải phân bón một mình, không ai giúp mẹ cả", cô bé nói với giọng điệu đầy lo lắng. Mặc dù xúc động khi xem đoạn video, người mẹ lại khẳng định rằng chồng cô mới là người gánh vác chính cho gia đình. "Anh ấy vất vả hơn tôi ở nhà", cô chia sẻ.

Phản ứng của người phụ nữ này thể hiện một thực tế đáng buồn: nhiều người vẫn chưa nhìn nhận việc nhà là lao động thực sự. Trong suy nghĩ của họ, chỉ những công việc có lương mới được xem là có giá trị. Quan niệm này không chỉ góp phần tạo ra khoảng cách bất bình đẳng giới mà còn làm cho công việc nội trợ trở thành một vấn đề ít được quan tâm.

Những thách thức trong công việc gia đình

Theo ông Zhang Tiankan, chuyên gia nghiên cứu về bất bình đẳng lao động và giới, mô hình gia đình truyền thống ở Trung Quốc thường quy định rằng đàn ông sẽ là trụ cột kinh tế, còn phụ nữ sẽ ở nhà chăm sóc con cái và người già. Công việc đồng áng nặng nhọc và phụ thuộc vào thời tiết khiến phụ nữ phải lao động gấp đôi so với nam giới.

Mặc dù ai cũng có trách nhiệm làm việc nhà, nhưng gánh nặng lại không được chia sẻ công bằng. Những công việc tưởng chừng như đơn giản như nấu ăn, giặt giũ, hay chăm sóc gia đình đòi hỏi cả thể chất lẫn tinh thần. Ông Zhang nhấn mạnh rằng "đây là dạng lao động thực thụ nhưng chưa được công nhận đúng mức."

Tình trạng lao động nhà không lương

Theo báo cáo của Liên Hợp Quốc về Công việc chăm sóc, phụ nữ trên toàn cầu thực hiện tới 76,2% lao động gia đình không lương, gấp 3,2 lần so với nam giới. Tại Trung Quốc, tỷ lệ này cao hơn nữa với con số 2,5 lần. Lao động gia đình thường bị bỏ qua mặc dù nó có giá trị thị trường rõ ràng. Tại các thành phố lớn ở Trung Quốc, lương theo giờ của người giúp việc gia đình khoảng từ 4 đến 5,5 USD. Tuy nhiên, vì không tạo ra thu nhập trực tiếp, nhiều người vẫn coi nó là công việc vô nghĩa.

Chính điều này giải thích tại sao người mẹ trong đoạn video lại chỉ xem chồng là người duy nhất làm việc để nuôi gia đình. Một phán quyết thú vị vào năm 2021 tại Bắc Kinh đã yêu cầu một người chồng phải bồi thường cho vợ 7.000 USD vì cô đã gánh vác toàn bộ công việc nhà. Khoản tiền này được tính dựa trên thời gian lao động thực tế. Theo thống kê, nam giới trung bình làm việc nhà 477 giờ mỗi năm trong khi phụ nữ lên đến gần 800 giờ. Đặc biệt, người phụ nữ trong phiên tòa đó gánh 1.277 giờ.

Nếu tính toán theo mức lương tối thiểu năm 2020 là 1,75 USD mỗi giờ, cô đáng lẽ phải nhận ít nhất 6.700 USD sau ba năm hôn nhân. Theo giá thị trường hiện tại của lao động gia đình là 4 USD mỗi giờ, số tiền này sẽ vượt quá 14.000 USD.

Tỷ lệ tham gia lực lượng lao động của phụ nữ

Mặc dù tỷ lệ tham gia lao động của phụ nữ Trung Quốc đạt 70%, cao hơn nhiều so với mức trung bình toàn cầu 48,5%, họ vẫn dành thêm một giờ mỗi ngày cho công việc nhà. Điều này cho thấy sự thiếu công bằng trong việc phân chia lao động giữa hai giới.

Tuy nhiên, tín hiệu tích cực cũng xuất hiện. Một cuộc khảo sát tại Bắc Kinh cho thấy ít nhất 73,7% người tham gia tin rằng công việc nhà nên được chia sẻ công bằng giữa hai vợ chồng. Dù vậy, sự bình đẳng hoàn toàn vẫn còn xa vời, đặc biệt trong bối cảnh văn hóa và xã hội hiện nay.

Thay đổi trong nhận thức về công việc gia đình

Cùng với sự phát triển của xã hội, quan điểm về việc nhà đang dần thay đổi. Mặc dù bản năng phụ nữ khiến họ dành nhiều thời gian hơn cho việc nuôi dạy con cái và chăm sóc người già, tỷ lệ thời gian mà phụ nữ dành cho công việc nhà ngày càng tăng lên. Hiện tại, phụ nữ trong độ tuổi 50-59 trung bình dành hơn ba giờ mỗi ngày cho công việc này, trong khi những người trên 60 tuổi còn nhiều hơn nữa.

Ông Zhang Tiankan nhận định rằng "lao động của họ cần được công nhận, tôn trọng và bù đắp xứng đáng, cả về vật chất lẫn tinh thần". Đây là một yêu cầu cấp thiết nếu muốn xây dựng một xã hội công bằng hơn.

Tóm lại

Bất bình đẳng giới trong lao động gia đình tại Trung Quốc không chỉ là một vấn đề tồn tại lâu nay mà còn cần được nhìn nhận nghiêm túc. Việc công nhận giá trị của lao động gia đình và thúc đẩy sự công bằng trong phân chia công việc giữa hai giới sẽ là yếu tố quyết định trong việc giảm thiểu khoảng cách bất bình đẳng này.