Dự Án Đường Sắt Yên Viên - Phả Lại - Hạ Long: Gần 20 Năm Chỉ Hoàn Thành 5,6 Km

Sau gần hai thập kỷ triển khai, dự án đường sắt Yên Viên - Phả Lại - Hạ Long - Cái Lân dài 131 km với tổng mức đầu tư lên tới hơn 7.660 tỷ đồng mới chỉ hoàn thành một đoạn ngắn 5,6 km.

Thông tin tổng quan về dự án

Dự án đường sắt Yên Viên - Phả Lại - Hạ Long - Cái Lân đã được phê duyệt từ năm 2004 nhằm kết nối ga Yên Viên tại Hà Nội với cảng Cái Lân của Quảng Ninh. Dự kiến ban đầu, công trình dài 131 km này sẽ được hoàn thiện vào năm 2011, tuy nhiên, cho đến nay, dự án vẫn chưa thể thông toàn tuyến.

Dự án được chia thành bốn tiểu dự án độc lập và khởi công từ năm 2008. Một trong những tiểu dự án, được gọi là tiểu dự án 2, hiện đang được đưa vào diện theo dõi do có dấu hiệu thất thoát và lãng phí. Cuộc họp Thường trực Ban Chỉ đạo Trung ương về phòng chống tham nhũng, lãng phí tiêu cực diễn ra vào ngày 25/3 vừa qua đã thống nhất về việc này.

Tiến độ thực hiện tiểu dự án

Tiểu dự án 2, hay còn gọi là tiểu dự án Lim - Phả Lại, mới chỉ hoàn thành các giai đoạn đền bù, giải phóng mặt bằng và thi công nền đường cùng một số hạng mục như cầu, cống, hầm chui. Hiện tại, nhiều cây cầu trong tiểu dự án này đã được xây dựng để vượt qua các đường dân sinh và quốc lộ 1, nhưng lại không có đường kết nối hợp lý giữa các điểm đầu và cuối, và thiếu đường ray.

Một ví dụ điển hình là cây cầu bắc qua sông Thái Bình, dài hơn một km, nối xã Đức Long ở thị xã Quế Võ với phường Phả Lại, TP Chí Linh, Hải Dương. Tuy nhiên, cầu này vẫn chưa hoàn thiện vì thiếu đường dẫn và đường ray.

Tình trạng của Ga Hạ Long

Ga Hạ Long, nằm ở phường Giếng Đáy, TP Hạ Long, là tiểu dự án duy nhất trong số bốn tiểu dự án đã hoàn thành và đưa vào sử dụng. Khởi công từ năm 2005, ga Hạ Long đã chính thức đưa vào hoạt động vào tháng 10/2011 với đoạn đường dài 5,6 km từ Hạ Long đến cảng Cái Lân.

Tuy nhiên, sau gần một thập kỷ hoạt động, nhà ga chỉ đón một đoàn tàu hỗn hợp khách và hàng hóa từ Yên Viên với vài chục hành khách mỗi chuyến, trong khi lượt về gần như không có hàng. Kể từ năm 2020, ga Hạ Long không còn bất kỳ chuyến tàu nào ghé qua.

Theo ông Nguyễn Đức Tân, Trưởng ga Hạ Long, toàn bộ tuyến đường sắt Yên Viên - Cái Lân chưa hoàn thiện và hệ thống đường ray không đồng bộ khiến cho hành trình từ Hạ Long đến Yên Viên phải đi vòng qua ga Kép (Bắc Giang), kéo dài thời gian di chuyển lên khoảng 7 tiếng, trong khi nếu đi ô tô chỉ mất khoảng 3 tiếng.

Tình trạng vật chất tại Ga Hạ Long

Mặc dù không có tàu chạy, nhưng ông Tân vẫn đều đặn ghi nhật ký chạy tàu theo quy định, mặc dù nội dung chỉ ghi "không có tàu đến." Trước đây, ga Hạ Long chủ yếu phục vụ cho việc vận chuyển nông sản từ Hà Nội về tiêu thụ tại địa phương, tạo thành một chợ tạm tại sân ga.

Thiết kế ban đầu của ga Hạ Long bao gồm các tiện ích như phòng chờ, khu bán vé, nhà điều hành và khu vực cho trẻ em vui chơi. Tuy nhiên, hiện nay, nhiều phần của ga đã xuống cấp nghiêm trọng, bao gồm cả hầm đường bộ kết nối từ phòng vé đến sân ga.

Tình trạng thi công và tài sản tồn đọng

Ngoài những hạng mục thi công dở dang, dự án còn tồn đọng một lượng lớn vật tư, thiết bị chưa sử dụng như ray, động cơ và tà vẹt. Bộ Giao thông Vận tải đã bàn giao số vật tư này cho Tổng công ty Đường sắt Việt Nam để quản lý và bảo quản.

Gần đây, Bộ Giao thông Vận tải đã đề xuất bổ sung 4.000 tỷ đồng để tiếp tục xây dựng dự án. Theo thông báo từ bộ này, đơn vị tư vấn đã hoàn tất việc rà soát và đánh giá hiệu quả đầu tư, đồng thời đề nghị điều chỉnh hồ sơ nghiên cứu khả thi cho dự án.

Kết luận

Tình trạng ì ạch của dự án đường sắt Yên Viên - Phả Lại - Hạ Long - Cái Lân đã đặt ra nhiều câu hỏi về hiệu quả đầu tư và tiến độ thực hiện, trong khi ngành giao thông tiếp tục tìm giải pháp khắc phục tình hình.

Tóm lại

Dự án đường sắt Yên Viên - Phả Lại - Hạ Long - Cái Lân vẫn đang trong tình trạng dở dang sau gần 20 năm, với chỉ 5,6 km hoàn thành, gây lo ngại về lãng phí nguồn lực và góp phần vào tình trạng giao thông không thuận lợi trong khu vực.