Mỹ áp thuế nhập khẩu đối ứng: Việt Nam nằm trong danh sách chịu tác động lớn

Ngày 3 tháng 4 năm 2025, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã công bố quyết định áp thuế nhập khẩu đối ứng lên hơn 180 đối tác thương mại, với mức thuế dao động từ 10% đến 50%. Đặc biệt, Việt Nam sẽ là một trong những quốc gia bị ảnh hưởng nặng nề nhất khi bị áp mức thuế cao lên tới 46%. Quyết định này được đưa ra ngay sau khi Văn phòng Đại diện Thương mại Mỹ (USTR) công bố công thức tính thuế dựa trên nhiều yếu tố khác nhau.

Công thức tính thuế nhập khẩu

Theo thông tin từ USTR, công thức tính thuế nhập khẩu sẽ dựa vào các yếu tố như kim ngạch xuất khẩu, kim ngạch nhập khẩu và biến động nhu cầu căn cứ trên sự thay đổi về giá. Cụ thể, công thức này sử dụng các biến số:

• x: Kim ngạch xuất khẩu
• m: Kim ngạch nhập khẩu
• ε: Mức độ biến động về nhập khẩu nếu giá sản phẩm thay đổi
• φ: Mức độ ảnh hưởng lên giá của thuế nhập khẩu

Trong bối cảnh hiện tại, chính quyền Mỹ cho rằng tình trạng thâm hụt thương mại đã gây ra sự chuyển hướng trong nhu cầu tiêu dùng của người dân, dẫn đến sự đóng cửa của hơn 90.000 nhà máy tại Mỹ kể từ năm 1997 và làm giảm số lượng việc làm trong ngành sản xuất hơn 6,6 triệu vị trí. Do đó, mục tiêu của công thức này là nhằm đưa thâm hụt thương mại về mức 0.

Dự đoán về mức thuế cụ thể

Sau khi thông báo của Tổng thống Trump được đưa ra, một số nhà kinh tế học đã bắt đầu đưa ra những giả thuyết về cách thức tính toán mức thuế này. James Surowiecki, tác giả nhiều cuốn sách nổi tiếng về tài chính, đã bình luận trên mạng xã hội X rằng chính quyền Trump có thể đã tính thuế bằng cách lấy thâm hụt thương mại chia cho kim ngạch xuất khẩu của từng quốc gia vào Mỹ. Sau đó, kết quả này sẽ được chia đôi để tính ra mức thuế đối ứng.

Chẳng hạn, theo số liệu, thâm hụt thương mại giữa Mỹ và Indonesia là 17,9 tỷ USD trong khi kim ngạch xuất khẩu của Indonesia sang Mỹ đạt 28 tỷ USD. Số liệu này cho thấy mức thuế Indonesia phải chịu là 64%, tương tự như bảng thuế mà ông Trump đưa ra.

Việt Nam cũng không ngoại lệ

Với Việt Nam, dữ liệu từ USTR cho thấy rằng Mỹ đã nhập khẩu hàng hóa trị giá 136,6 tỷ USD từ Việt Nam trong năm 2024, trong khi thâm hụt thương mại hàng hóa với Việt Nam lên tới 123,5 tỷ USD. Theo công thức mà Surowiecki đề xuất, thuế Việt Nam áp với Mỹ sẽ được tính là 123,5/136,6 = 90,4%, và chia đôi sẽ dẫn đến mức thuế gần 45%.

Quan điểm từ chính phủ Mỹ

Trong một cuộc họp báo gần đây, đại diện Nhà Trắng đã khẳng định rằng mức thuế đối ứng sẽ được tính toán cẩn thận bởi Hội đồng Cố vấn Kinh tế, áp dụng các phương pháp tính toán truyền thống. Chính phủ Mỹ nhấn mạnh rằng thâm hụt thương mại là kết quả tổng hợp của các hoạt động thương mại không công bằng và các hành vi "gian lận".

Tuy nhiên, Emily Kilcrease, cựu trợ lý Đại diện Thương mại Mỹ, cho rằng việc xác định mức thuế nhập khẩu đối ứng là một công việc phức tạp. Bà cho biết trên New York Times rằng chính phủ có vẻ muốn hoàn tất nhanh chóng quá trình này và thường chỉ đưa ra những con số xấp xỉ dựa trên các mục tiêu chính sách.

Tác động tiềm tàng

Quyết định áp thuế nhập khẩu đối ứng không chỉ ảnh hưởng đến Việt Nam mà còn tạo ra những tác động sâu rộng đến nền kinh tế toàn cầu. Dù mục tiêu là bảo vệ nền kinh tế Mỹ và khôi phục các nhà máy sản xuất nội địa, nhưng cũng có lo ngại rằng điều này có thể dẫn đến căng thẳng thương mại gia tăng giữa Mỹ và các quốc gia khác.

Các chuyên gia kinh tế cảnh báo rằng việc tăng thuế nhập khẩu có thể khiến giá cả hàng hóa tăng cao hơn cho người tiêu dùng Mỹ, đồng thời làm suy yếu quan hệ thương mại quốc tế. Trong khi đó, các nước bị áp thuế có thể tìm kiếm các biện pháp trả đũa, dẫn đến một cuộc chiến thương mại mới.

Tóm lại, quyết định áp thuế nhập khẩu đối ứng của Mỹ không chỉ ảnh hưởng đến Việt Nam mà còn có thể tạo ra những thay đổi lớn trong cấu trúc thương mại toàn cầu, cần được theo dõi sát sao trong thời gian tới.