Những Khó Khăn Của Lao Động Nhập Cư Trở Về Quê Hương

Sau 15 năm sống và làm việc ở nước ngoài, Ayu Rosita đã trở về quê hương Tây Java, Indonesia, nhưng mọi thứ đã thay đổi hoàn toàn so với những gì cô nhớ. Khu vực mà cô lớn lên giờ không còn là một ngôi làng nhỏ yên bình mà đã biến thành một đô thị sầm uất với nhà cao tầng và cửa hàng tiện lợi san sát nhau.

Sự Thay Đổi Tại Quê Hương

Ngôi làng của Ayu, chỉ cách Jakarta hai giờ lái xe, giờ đây đầy rẫy xe cộ và các dịch vụ hiện đại. Tuy nhiên, giữa sự phát triển đó, Ayu cảm thấy mình lạc lõng và cô đơn. “Tôi cảm thấy như một người xa lạ trong chính quê hương mình,” cô chia sẻ. Bạn bè của cô đã chuyển đi nơi khác, và nhiều người thân thiết đã qua đời trong thời gian cô làm việc ở nước ngoài. Gia đình còn lại chỉ là những đứa cháu mà cô gần như không quen biết, vì chúng còn quá nhỏ khi cô rời làng để ra nước ngoài kiếm sống.

Trở về quê hương sau một thời gian dài làm giúp việc tại Arab Saudi, Ayu cảm thấy bồn chồn và không quen với cuộc sống nhàn rỗi. Cô đã tìm kiếm công việc mới để giữ bận rộn, nhưng các nhà hàng lại chỉ muốn thuê nhân viên trẻ tuổi. Mặc dù có kinh nghiệm, Ayu vẫn phải đối mặt với lựa chọn khó khăn: rời quê hương để đến Jakarta làm giúp việc gia đình, đồng nghĩa với việc phải xa mẹ già thêm một lần nữa.

Nỗi Đau Chung Của Lao Động Nhập Cư

Khó khăn của Ayu không phải là trường hợp duy nhất. Nhiều lao động nhập cư khi trở về quê hương sau thời gian dài sinh sống ở nước ngoài cũng gặp phải tình trạng tương tự, bao gồm sự cô lập, lo âu và thậm chí là trầm cảm. Trong suốt 5 năm qua, các tổ chức và nhóm lao động nhập cư đã hình thành các mạng lưới hỗ trợ nhằm giúp đỡ những người trở về tái hòa nhập. Tuy nhiên, cơ hội việc làm vẫn rất hạn chế, một lý do khiến họ rời bỏ quê hương để tìm kiếm cuộc sống tốt hơn.

Chính phủ Indonesia và Philippines đã bắt đầu triển khai các chương trình hỗ trợ bằng tiền mặt, cho vay ưu đãi, khởi nghiệp và đào tạo kỹ năng. Dù vậy, những giải pháp này vẫn chưa đủ để đáp ứng nhu cầu thực tế của người lao động hồi hương.

Một Câu Chuyện Đầy Thương Tổn

Năm ngoái, Faye Miranda đã để lại ba cậu con trai ở Rodriguez, vùng ngoại ô Manila (Philippines) để lao động ở Kuwait. Chồng cô làm công nhân xây dựng nhưng không thể tìm được việc làm trong giai đoạn cao điểm của dịch Covid-19. Khi đang làm việc tại Kuwait, cô nhận được tin con trai giữa của mình, bé Jerome, bị bệnh nặng. Ngày 9/3/2023, khi vừa đặt chân về quê, Faye đã đến bệnh viện nhưng không kịp cứu được con trai. “Đó là nỗi đau lớn đối với tôi,” cô tâm sự. "Tôi đi làm xa để lo cho con, để chúng có cuộc sống tốt hơn, được học hành.”

Jerome được chẩn đoán xuất huyết não và đã qua đời chỉ bốn ngày sau khi Faye trở về, khi cậu bé vừa tròn 14 tuổi. Nỗi đau mất con cùng với cảm giác tội lỗi đã khiến Faye rơi vào trạng thái trầm cảm, cô thường xuyên nằm trên giường và khóc.

Vài năm sau, Faye được mời tham dự một buổi chia sẻ dành cho nhóm cựu lao động nhập cư. Tại đây, cô tìm thấy sự an ủi khi kể câu chuyện của mình với những người có hoàn cảnh tương tự. Nhóm cựu lao động nhập cư Sandigan được thành lập vào năm 2020, trong bối cảnh đại dịch COVID-19 đã khiến nhiều lao động Philippines phải trở về quê hương. Tại Indonesia, các nhóm hỗ trợ cũng nở rộ trong cùng thời gian này.

“Rất nhiều nhóm bắt đầu từ những buổi gặp gỡ bạn bè, hàng xóm,” ông Wahyu Susilo, giám đốc tổ chức hỗ trợ lao động nhập cư Migrant Care, cho biết.

Khó Khăn Trong Hòa Nhập

Làng Dadap, phía tây Java, gần Jakarta, có tới 80% hộ gia đình từng có người lao động ở nước ngoài. Theo Elly Kusumah, quản lý tổ chức trao quyền cho lao động nhập cư, nhiều người hồi hương gặp phải khó khăn trong việc thích nghi. Một số bị chế giễu vì giọng nói mang ảnh hưởng từ Malaysia, trong khi những người khác lại gặp khó khăn trong việc kết nối lại với con cái sau thời gian dài xa cách. “Những đứa trẻ thiếu tình yêu thương và sự quan tâm từ cả cha lẫn mẹ thường học kém và thiếu kỹ năng xã hội,” cô nói. Nhiều gia đình có người đi xuất khẩu lao động còn tan vỡ do ngoại tình.

Theo nghiên cứu của Tổ chức Di cư Quốc tế (IOM), quá trình di cư giúp người lao động tiếp thu kỹ năng, kinh nghiệm và chuẩn mực mới, làm phong phú cuộc sống của họ. Tuy nhiên, điều này cũng tạo ra khoảng cách giữa con người họ hiện tại và hình ảnh mà cộng đồng từng biết trước khi họ rời đi, khiến việc hòa nhập trở nên khó khăn hơn bao giờ hết.

Để hòa nhập, lao động hồi hương cần chứng minh rằng họ vẫn có thể đóng góp cho cộng đồng. Ari Yulianto, một cựu lao động nhập cư, đã sử dụng số tiền tiết kiệm gần 20 năm làm việc ở Malaysia để mở một trang trại nấm gần Jakarta. Hiện tại, trang trại của Ari sản xuất một tấn nấm mỗi tháng, mang lại lợi nhuận 913 USD, gấp đôi thu nhập anh từng kiếm được khi còn làm việc ở Malaysia. Nhờ đó, Ari có thể nuôi gia đình và thuê hai nhân viên toàn thời gian.

Áp Lực Tài Chính và Nợ Nần

Mặc dù một số lao động nhập cư như Ari đã thành công trong việc khởi nghiệp, không phải ai cũng có đủ vốn để bắt đầu. Nhiều người phải đối mặt với áp lực tài chính từ gia đình và bạn bè, khiến cho việc tích lũy tiền bạc trở nên khó khăn, thậm chí rơi vào tình trạng nợ nần.

Nghiên cứu năm 2019 của IOM cho thấy rằng 31% lao động nhập cư Đông Nam Á không có sự thay đổi nào trong khoản tiết kiệm sau khi về nước; 21% còn bị giảm tiền tiết kiệm và 17% mang nợ.

Tóm lại

Cuộc sống của lao động nhập cư khi trở về quê hương không chỉ đối diện với những thách thức về việc làm mà còn là những khó khăn trong việc tái hòa nhập với cộng đồng và gia đình. Những người như Ayu và Faye, không chỉ chịu đựng nỗi đau riêng mà còn là một phần trong bức tranh rộng lớn hơn của những người trở về sau thời gian dài sống xa quê.