Phim "Địa đạo": Khắc họa Cuộc chiến khốc liệt ở Củ Chi

Bùi Thạc Chuyên, một trong những đạo diễn nổi bật của điện ảnh Việt Nam, vừa cho ra mắt bộ phim "Địa đạo", tác phẩm lấy cảm hứng từ cuộc chiến tranh tại Củ Chi, nhằm kỷ niệm 50 năm thống nhất đất nước. Với phong cách làm phim tài liệu, Chuyên mong muốn khán giả có thể cảm nhận được nỗi đau và sự khốc liệt của cuộc chiến.

Ý tưởng và nội dung phim

Bộ phim "Địa đạo" xoay quanh nhóm du kích bám trụ tại vùng đất Củ Chi sau trận càn Cedar Falls vào năm 1967 do Mỹ thực hiện. Đây là một trong những dự án phim chiến tranh lớn được đầu tư từ ngân sách xã hội hóa. Bùi Thạc Chuyên chia sẻ rằng ông rất vui mừng khi đứa con tinh thần này đã ra đời sau hơn 10 năm ấp ủ nhưng cũng không tránh khỏi những tiếc nuối.

Tại buổi công chiếu ở TP HCM vào ngày 31 tháng 3, đạo diễn đã dành thời gian để lắng nghe ý kiến của công chúng về tác phẩm. Ông nhấn mạnh rằng mình biết ơn từng khán giả đã dành thời gian theo dõi 128 phút của bộ phim và hy vọng rằng tác phẩm không gây quá nhiều nặng nề cho họ.

Sự tỉnh táo trong cảm xúc

Trả lời câu hỏi về việc một số khán giả nhận xét phim thiếu những cảnh đẩy cao trào cảm xúc, Bùi Thạc Chuyên cho biết: "Tôi muốn giữ cho khán giả sự tỉnh táo để suy ngẫm, học những bài học lịch sử về chiến tranh". Đạo diễn nhấn mạnh rằng phong cách làm phim của ông luôn đặt người xem ngang hàng với mình, và ông không muốn đẩy không khí lên mức bi lụy hay "sến".

Chuyên giải thích thêm rằng nếu làm theo màu sắc hư cấu, khán giả có thể bị cuốn theo cảm xúc tức thì nhưng sẽ nhanh chóng quên đi khi rời khỏi rạp. Ông mong muốn để lại một "hậu vị", một điều gì đó khiến người xem phải suy nghĩ và day dứt.

Nhân vật và tình tiết tình cảm

Bộ phim cũng chứa hai cảnh nóng, trong đó có một cảnh của đôi tình nhân tìm thấy nhau ở cái kết. Bùi Thạc Chuyên cho rằng những cảnh này phản ánh bản năng con người trong hoàn cảnh cận kề cái chết. "Trong thời chiến, cảm xúc tình cảm thường bị dồn nén, và tôi muốn khán giả cảm nhận được điều này," ông nói.

Diễn viên Cao Minh, người đóng vai chú Sáu - cấp trên của đội du kích, cũng chia sẻ rằng bộ phim đã khơi gợi lại ký ức quê hương của mình về Củ Chi. Ông cho biết rằng nhiều năm qua, dù không còn nhớ hết về quê hương, nhưng phim đã giúp ông sống lại ký ức ấy.

Những tiếc nuối và quyết định biên tập

Khi được hỏi về những tiếc nuối khi xem lại phim trên màn ảnh rộng, Bùi Thạc Chuyên thừa nhận rằng thời gian bản dựng đầu tiên dài tới 3,5 tiếng nhưng đã phải cắt còn hơn 2 tiếng trước khi ra rạp. "Có những nhân vật mà tôi phải bỏ hoàn toàn, điều này khiến tôi cảm thấy đau đớn," ông nói. Vai diễn của Mai Thế Hiệp, người đã mất hai giờ đồng hồ hóa trang và quay cảnh trôi lềnh bềnh trên sông suốt hai ngày, đã không xuất hiện trong phiên bản cuối cùng.

Khó khăn trong việc giới thiệu địa đạo Củ Chi cũng là một vấn đề khiến đạo diễn lo lắng. "Chúng tôi nghiên cứu kỹ lưỡng về địa đạo, nhưng trên màn ảnh, người xem có thể khó phân biệt được chức năng của từng khu vực," ông chia sẻ. Điều này dẫn đến việc Chuyên đã yêu cầu họa sĩ thiết kế mỗi hầm với chất liệu riêng để khán giả có thể dễ dàng nhận biết.

Tài liệu nghiên cứu và kỳ vọng

Bùi Thạc Chuyên đã chắt lọc các tư liệu để đưa vào kịch bản, trong đó có hồi ký của một cựu chiến binh Củ Chi. Ông đặc biệt nhớ một câu chuyện từ ông ngoại của vợ diễn viên Thái Hòa, nơi ông viết về những cuộc trò chuyện trong hầm địa đạo, phản ánh tâm lý của con người trong thời kỳ chiến tranh.

"Những câu thoại trong phim được lấy cảm hứng từ những ghi chép này, nhằm giúp khán giả hình dung rõ hơn về thực tế khắc nghiệt thời chiến," ông cho biết.

Về doanh thu, đạo diễn cho rằng đây là điều khó đoán, nhưng ông hy vọng phim sẽ chạm đến trái tim nhiều khán giả. Ông kể lại chuyến đi đến Malaysia, nơi ông biết rằng bộ phim có doanh thu cao nhất thuộc về dòng phim lịch sử về cuộc chiến với thực dân Anh. "Điều này làm tôi tự hỏi tại sao dòng phim này vẫn chưa đến gần hơn với người xem trong nước," ông nói.

Mặc dù tác phẩm được đầu tư lớn, nhưng êkíp vẫn gặp khó khăn về kinh phí và phải quay phim trong tình trạng "giật gấu vá vai". Tuy nhiên, các nhà đầu tư vẫn tin tưởng vào sức hấp dẫn của đề tài này và quyết định góp vốn.

Một hành trình dài

Bùi Thạc Chuyên, 57 tuổi, sinh ra tại Hà Nội, đã có một hành trình dài trong sự nghiệp điện ảnh. Ông bắt đầu học diễn viên vào năm 1995 tại Đại học Sân khấu Điện ảnh Hà Nội và trở thành nghệ sĩ của Nhà hát kịch Việt Nam. Năm 1997, ông theo học đạo diễn và nhanh chóng gây chú ý với tác phẩm "Cuốc xe đêm," bộ phim Việt đầu tiên giành giải tại Liên hoan phim quốc tế Cannes.

Năm 2005, "Sống trong sợ hãi" của ông đã giành được nhiều giải thưởng trong và ngoài nước. Gần đây nhất, vào năm 2022, bộ phim "Tro tàn rực rỡ" chuyển thể từ truyện của Nguyễn Ngọc Tư cũng đạt được nhiều thành công.

Bên cạnh việc làm phim, Bùi Thạc Chuyên còn tham gia giảng dạy điện ảnh và sáng lập Trung tâm hỗ trợ phát triển tài năng điện ảnh (TPD) vào năm 2002.

Tóm lại

Bộ phim "Địa đạo" không chỉ là một tác phẩm nghệ thuật mà còn là sự tri ân đối với lịch sử và con người Củ Chi trong cuộc chiến khốc liệt. Với những thông điệp sâu sắc và phong cách làm phim tài liệu, Bùi Thạc Chuyên hy vọng rằng tác phẩm sẽ chạm đến trái tim của khán giả, mang lại nhiều suy ngẫm về giá trị của hòa bình.