Rối loạn ám ảnh - nghi thức: Câu chuyện của một thiếu nữ 15 tuổi

Một nữ sinh 15 tuổi tại Hà Nội đã trải qua nỗi khổ tâm khi liên tục nghĩ rằng tay mình bẩn dù đã rửa sạch, dẫn đến việc cô bé phải rửa tay hàng chục lần mỗi ngày. Theo bác sĩ, tình trạng này là triệu chứng của rối loạn ám ảnh - nghi thức (OCD), một bệnh lý tâm thần đang dần trở nên phổ biến.

Tình trạng sức khỏe đáng lo ngại

Ngày 20/2/2025, bác sĩ Nguyễn Viết Chung, trưởng khoa Sức khỏe Tâm thần tại Bệnh viện E, cho biết bệnh nhân đến khám trong tình trạng da tay khô nứt và viêm đỏ, hậu quả của việc rửa tay quá mức. Về mặt tinh thần, thiếu nữ cảm thấy lo âu, ám ảnh nặng nề, điều này đã khiến em không thể đi học và thường xuyên cáu gắt, bực bội. Thông tin từ gia đình cho thấy, tình trạng này đã kéo dài nhiều tháng, ban đầu chỉ được xem là bình thường, nhưng sau đó ngày càng trở nên nghiêm trọng.

Khi được phụ huynh khuyên ngăn ngừng hành động rửa tay liên tục, cô bé đã nổi cáu, và tình trạng lo âu càng trở nên tồi tệ hơn. "Bệnh nhân mắc chứng rối loạn ám ảnh - nghi thức (OCD) có đặc trưng bởi những suy nghĩ, thôi thúc hoặc hình ảnh lặp đi lặp lại, gây ra lo âu và khó chịu, nhưng người bệnh hoàn toàn không thể kiểm soát," bác sĩ Chung giải thích.

Nguyên nhân và triệu chứng của OCD

Có nhiều yếu tố có thể góp phần vào sự phát triển của OCD, bao gồm di truyền, thay đổi trong các chất dẫn truyền thần kinh, cũng như các yếu tố tâm lý. Những người mắc các rối loạn tâm trạng như lo âu hay trầm cảm cũng có nguy cơ cao hơn.

Các triệu chứng chính của OCD bao gồm:

• Suy nghĩ không mong muốn về việc làm điều gì đó gây xấu hổ hoặc gây hại.
• Nhu cầu sắp xếp mọi thứ theo một thứ tự nhất định để giảm cảm giác lo âu.
• Sự sợ hãi quá mức với vi khuẩn, chất bẩn, hoặc các chất thải cơ thể.
• Lo lắng không hợp lý về các chất gây ô nhiễm hoặc nguy cơ nhiễm bệnh.

Những hành vi nghi thức thường gặp ở người mắc OCD bao gồm:

• Kiểm tra nhiều lần các thiết bị điện, khóa cửa hay cửa sổ.
• Sắp xếp đồ đạc theo một thứ tự nhất định.
• Rửa tay liên tục và quá mức.
• Đếm bậc cầu thang hoặc ô cửa sổ một cách không tự nguyện.
• Lặp lại các lời cầu nguyện, từ ngữ, hoặc con số trong yên lặng.
• Chạm vào một vật đúng số lần nhất định.
• Đi qua lại cửa nhiều lần trước khi ra ngoài.

Hành trình điều trị

Sau hai tháng điều trị kết hợp thuốc và liệu pháp tâm lý, tình trạng ám ảnh và lo âu của nữ sinh đã giảm đáng kể. Da tay của em đã hồi phục khoảng 90% và em đã có thể tham gia một số hoạt động bình thường, thậm chí mong muốn quay trở lại trường học vào năm tới.

"Bác sĩ khuyến cáo rằng nếu trẻ có dấu hiệu lặp lại hành vi như rửa tay, kiểm tra hay sắp xếp đồ đạc quá mức, cần chú ý và hỏi han nhẹ nhàng. Tránh quát mắng hoặc ép buộc trẻ dừng ngay, vì điều này có thể làm tăng lo âu của trẻ," bác sĩ Chung nhấn mạnh.

Gia đình cũng cần đồng hành và kiên nhẫn, bởi việc điều trị OCD cần thời gian. Phụ huynh nên chủ động phối hợp với nhà trường, trao đổi với giáo viên để hỗ trợ tâm lý phù hợp cho trẻ. Một số trường hợp có thể kéo dài nhiều năm và dễ tái phát, do đó việc tuân thủ điều trị và theo dõi lâu dài là rất quan trọng.

Tóm lại

Rối loạn ám ảnh - nghi thức (OCD) không chỉ ảnh hưởng đến sức khỏe thể chất mà còn tác động nghiêm trọng đến tâm lý và cuộc sống hàng ngày của người mắc. Việc nhận diện sớm và điều trị kịp thời sẽ giúp cải thiện chất lượng cuộc sống của bệnh nhân, như trường hợp của thiếu nữ 15 tuổi ở Hà Nội.