Thách thức trong việc cấp cứu và điều trị bệnh nhân tâm thần tại Bệnh viện Tâm thần Hải Phòng

Trong bối cảnh gia tăng các vấn đề về sức khỏe tâm thần, đội ngũ bác sĩ tại Khoa Tâm căn, Bệnh viện Tâm thần Hải Phòng đang phải đối mặt với nhiều tình huống khẩn cấp và phức tạp. Họ không chỉ cần có kiến thức chuyên môn sâu rộng mà còn phải xử lý những hành vi khó lường từ bệnh nhân để đảm bảo an toàn cho cả họ và bệnh nhân.

Cuộc chiến với cơn "điên"

Vào ngày 25/2 vừa qua, sau một buổi giao ban sáng, bác sĩ Phạm Thị Huyền đã nhanh chóng tham gia cấp cứu một nam bệnh nhân trung niên đang trong trạng thái kích động dữ dội. Người đàn ông này đã mất ngủ trong nhiều năm và luôn cảm thấy có người theo dõi mình, dẫn đến những cơn hoảng loạn không thể kiểm soát. Khi được đưa vào viện, ông không chịu hợp tác, la hét gây náo loạn khu vực điều trị.

Để giúp bệnh nhân ổn định, bác sĩ Huyền cùng các đồng nghiệp đã sử dụng mọi biện pháp, bao gồm tiêm thuốc an thần và cố định bệnh nhân tại giường để thực hiện can thiệp an toàn. Dựa trên kinh nghiệm 7 năm làm việc trong lĩnh vực tâm thần học, chị đã nhẹ nhàng trò chuyện, tạo dựng niềm tin với bệnh nhân. Chị chia sẻ: "Những ngày đầu thường rất khó khăn, nhưng chỉ cần vài tuần điều trị, người bệnh sẽ ổn định hơn, có thể trở lại cuộc sống bình thường".

Đối mặt với những tình huống khẩn cấp

Bác sĩ Huyền không phải là trường hợp duy nhất gặp phải thách thức khi điều trị bệnh nhân tâm thần. Một tình huống điển hình khác xảy ra đầu tháng 2, khi một bệnh nhân nam 65 tuổi nhập viện với rối loạn tâm thần kéo dài kèm theo các bệnh nền như tăng huyết áp và nhồi máu cơ tim. Trong lúc ăn trưa, ông đã bị hóc miếng chả thịt, dẫn đến tình trạng khẩn cấp với thương tích nghiêm trọng.

Các bác sĩ lập tức triển khai liệu pháp Heimlich và hỗ trợ thở oxy. Sau 10 phút nỗ lực không ngừng, miếng dị vật lớn 3x4 cm đã được lấy ra, giúp bệnh nhân hồi phục và được chuyển lên tuyến trên để tiếp tục điều trị. Bác sĩ Vũ Thị Ngân, Trưởng Khoa Tâm căn, cho biết: "Những tình huống như vậy không thường xuyên xảy ra, nhưng khi đã xảy ra, chúng tôi phải hành động nhanh và chính xác".

Nhu cầu về sự can thiệp y tế

Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), các rối loạn tâm thần ảnh hưởng đến hơn 970 triệu người trên toàn thế giới, với khoảng 20% trong số đó cần can thiệp y tế khẩn cấp ít nhất một lần trong đời. Những bệnh nhân này không chỉ phải đối mặt với các triệu chứng tâm lý mà còn có nguy cơ cao về sức khỏe thể chất nghiêm trọng, từ tai nạn đến tự làm hại bản thân.

Tình trạng này đòi hỏi các bác sĩ phải vừa xử lý các vấn đề tâm lý vừa thực hiện các can thiệp y tế cần thiết. Tuy nhiên, công việc cấp cứu bệnh nhân tâm thần không hề dễ dàng. Bác sĩ Huyền chỉ ra rằng, bệnh nhân tâm thần thường không hợp tác và có thể có hành vi chống đối, đe dọa an toàn cho bản thân cũng như cho nhân viên y tế.

Một nghiên cứu của Viện Sức khỏe Tâm thần Quốc gia Mỹ (NIMH) chỉ ra rằng hơn 40% nhân viên y tế trong lĩnh vực tâm thần đã từng bị bệnh nhân tấn công ít nhất một lần trong sự nghiệp. Điều này khiến công việc của họ trở thành một trong những nghề nguy hiểm nhất trong ngành y tế.

Rào cản xã hội và định kiến

Ngoài những thách thức trong công tác y tế, định kiến xã hội cũng là một rào cản lớn đối với việc điều trị bệnh nhân tâm thần. Nhiều người vẫn nghĩ rằng chỉ những người "điên" mới vào bệnh viện tâm thần hoặc sợ bị kỳ thị nếu họ đi khám. Thực tế, các rối loạn như mất ngủ, lo âu, và trầm cảm nếu không được điều trị kịp thời có thể dẫn đến hậu quả nghiêm trọng cho sức khỏe.

Theo thống kê từ Bộ Y tế Việt Nam, gần 15% dân số nước này, tương đương khoảng 15 triệu người, đang mắc các rối loạn tâm thần. Ở trẻ em, tỷ lệ này là khoảng 12%, tức hơn 3 triệu trẻ cần được chăm sóc đặc biệt. Tuy nhiên, chỉ khoảng 30% trong số họ có thể tiếp cận dịch vụ y tế phù hợp.

Trường hợp bé gái 9 tuổi

Gần đây, Khoa Tâm căn tiếp nhận một trường hợp đáng chú ý: một bé gái 9 tuổi bị bạn học bắt nạt dẫn đến sang chấn tâm lý. Bé trở nên thu mình, bỏ ăn, mất ngủ, và thường xuyên la hét, phản ứng chống đối mạnh mẽ với những người xung quanh. Bác sĩ Huyền kể lại: "Con gầy gò, xanh xao, luôn trốn trong chiếc áo khoác rộng thùng thình, rất đáng thương".

Sau hai tuần điều trị kết hợp giữa thuốc và liệu pháp tâm lý, bé đã dần giao tiếp trở lại, ăn uống tốt hơn và cảm xúc ổn định. Để đạt được kết quả này, bác sĩ và điều dưỡng không chỉ dựa vào chuyên môn mà còn phải trở thành những người bạn đồng hành của bệnh nhân. Họ đã thực hiện các hoạt động như dỗ dành bệnh nhân uống thuốc, tắm gội, giặt quần áo, cắt tóc, và thậm chí cùng nhau tập thể dục hay hát karaoke.

Thiếu hụt nguồn nhân lực và ngân sách

Mặc dù công việc của các bác sĩ tâm thần rất quan trọng nhưng nguồn lực dành cho lĩnh vực này vẫn còn hạn chế. Theo báo cáo của WHO, chỉ có 2% ngân sách y tế toàn cầu được phân bổ cho sức khỏe tâm thần, trong khi nhu cầu ngày càng gia tăng. Tại Việt Nam, con số này thậm chí còn thấp hơn mức đầu tư cơ bản, khiến các bệnh viện tâm thần luôn thiếu nhân lực và cơ sở vật chất.

Hiện nay, cả nước có 605 bác sĩ tâm thần, tương đương 0,62 bác sĩ/100.000 dân, trong khi chỉ số trung bình toàn cầu là 1,7 và tại các nước thu nhập cao là 8,6. Còn điều dưỡng chăm sóc sức khỏe tâm thần chỉ đạt 3/100.000 dân, so với trung bình toàn cầu là 3,8 và 29 ở các nước thu nhập cao. Thứ trưởng Y tế Trần Văn Thuấn cho biết nguyên nhân thiếu hụt nhân lực trong ngành tâm thần chủ yếu do nhiều người không muốn làm việc trong lĩnh vực này, và công việc điều trị tâm thần thường bị xã hội kỳ thị.

Động lực vượt qua khó khăn

Dù phải đối mặt với nhiều thử thách, các bác sĩ và điều dưỡng tại Bệnh viện Tâm thần Hải Phòng vẫn không ngừng động viên nhau vượt qua khó khăn. Họ tìm thấy động lực từ sự hồi phục của bệnh nhân và nụ cười trở lại trên gương mặt họ. Bác sĩ Huyền chia sẻ: "Chỉ cần nhìn thấy mọi người khỏi bệnh, nụ cười quay lại trên gương mặt, chúng tôi biết rằng mọi thử thách đều xứng đáng".

Bệnh viện Tâm thần Hải Phòng, được thành lập vào tháng 10/1960 và là một trong những cơ sở y tế chuyên khoa lâu đời và uy tín tại miền Bắc, hiện đang điều trị cho hơn 300 bệnh nhân nội trú và 9.000 bệnh nhân ngoại trú với 12 khoa chuyên môn và 8 phòng chức năng.

Tóm lại, công tác cấp cứu và điều trị bệnh nhân tâm thần tại Bệnh viện Tâm thần Hải Phòng mặc dù đầy thử thách nhưng cũng chứa đựng nhiều hy vọng, với sự nỗ lực không ngừng của đội ngũ y bác sĩ nhằm mang lại cuộc sống tốt đẹp hơn cho bệnh nhân.